4 lutego 2023
16 stycznia 2023

Czy Polki chcą mieć dzieci? O tym mówią najnowsze wyniki badań CBOS

(fot. unsplash.com/danijel-durkovic, zdjęcie ilustracyjne, dziecko)

Prognozy demograficzne w naszym kraju już od lat nie napawają nadzieją. W Polsce od 1990 r. wielkość współczynnika dzietności nie gwarantuje prostej zastępowalności pokoleń. Analiza komunikatu z badań CBOS “Postawy prokreacyjne kobiet” z drugiej połowy 2022 r. pozwala zauważyć ważne prawidłowości.

Odsetek kobiet planujących potomstwo spada naturalnie wraz z wiekiem. Plany prokreacyjne w niedalekiej przyszłości deklarują przede wszystkim kobiety w wieku 30-34 lata (31%) oraz w wieku 25-29 lat (27%).

Z analiz danych wynika, że w stosunku do roku 2017 bardzo wyraźnie wzrósł odsetek kobiet bezdzietnych w wieku 18–45 lat w ogóle nieplanujących potomstwa (z 22% do 42%). Widoczny jest zwłaszcza spadek odsetka planujących potomstwo wśród młodszych respondentek, w wieku 18–24 lata oraz 25–29 lat.       

W ciągu pięciu lat, jakie upłynęły od poprzedniego badania, zmniejszył się udział kobiet w wieku 18–45 lat planujących potomstwo zarówno w najbliższych latach, jak i w bardziej odległej perspektywie, co po części można tłumaczyć zmianami demograficznymi, jakie nastąpiły w tym czasie – czytamy w komunikacie CBOS.

Jak pokazują szczegółowe dane, zaledwie 17% kobiet w wieku 18–45 lat planuje potomstwo w ciągu najbliższych 3–4 lat, dalsze 15% – w bardziej odległej perspektywie, a ponad dwie trzecie nie ma takich zamierzeń (68%). W porównaniu z rokiem 2017 udział kobiet w wieku 18–45 lat planujących potomstwo spadł z 41% do 32%, a deklarujących zamierzenia prokreacyjne w perspektywie 3–4 lat zmniejszył się z 25% do 17%. 

Spadek ten wyjaśniają po części zmiany demograficzne, które nastąpiły w tym czasie. W stosunku bowiem do roku 2017 w analizowanej grupie relatywnie spadł odsetek kobiet młodszych, do 34 roku życia, a wzrósł starszych, w wieku 35–39 lat, a przede wszystkim tych w wieku 40–45 lat. Obecnie średnia wieku kobiet planujących pierwsze dziecko w nieodległej przyszłości wynosi 30 lat (mediana – 29), drugie – 30 lat (mediana – 31), a trzecie i kolejne dziecko – 33 lata (mediana – 33). W stosunku do roku 2017 wartości te przesunęły się o mniej więcej 1–2 lata.

Jednak to nie tylko wiek wpływa na plany prokreacyjne. Z badań CBOS wynika, że znaczenie ma również liczba już posiadanych dzieci. O powiększeniu rodziny myślą najczęściej kobiety bezdzietne (58%), oraz mające jedno dziecko (33%). Mamy dwójki lub większej liczby dzieci znacznie rzadziej planują powiększanie rodziny (7%).

Jeśli chodzi zaś o perspektywę czasową, w nieodległej przyszłości potomstwo planuje praktycznie tyle samo kobiet bezdzietnych (25%) co mających jedno dziecko (24%). Wśród posiadających więcej dzieci odsetki te są zdecydowanie niższe (w przypadku dwójki dzieci – 4%, a trójki lub więcej – 7%).

Okazuje się, że na plany prokreacyjne wśród kobiet, które mają już potomstwo, wpływ ma również wiek dzieci już narodzonych. Pragnienie kolejnego dziecka częściej deklarują respondentki mające dzieci do 4 roku życia (28%). Natomiast wśród ankietowanych, których najmłodsze dzieci mają 5 lat lub więcej, plany prokreacyjne są już sporadyczne (3%).

Mając na uwadze inne czynniki społeczno-demograficzne, zauważa się, że w nieodległej perspektywie potomstwo częściej planują kobiety z wykształceniem wyższym (22%), zamieszkujące większe, ponad półmilionowe miasta (23%), uzyskujące dochody wynoszące na osobę co najmniej 2000 zł (23%–29%).

Co istotne, warunkiem zwiększającym szanse na decyzję o (kolejnym) dziecku jest pozostawanie w związku formalnym bądź nieformalnym. Szansą są w takiej sytuacji aż czterokrotnie większe w stosunku do pozostałych.

Planom prokreacyjnym sprzyja również gotowość do zaangażowania w opiekę nad dzieckiem najbliższego otoczenia – ojca dziecka, rodziców, teściów oraz innych członków rodziny i osób spoza rodziny.

Warto przypomnieć, że współczynnik dzietności, aby gwarantować zastępowalność pokoleń powinien kształtować się na poziomie 2,1–2,15. Oznacza to, że na 100 kobiet w wieku 15–49 lat przypada średnio 210–215 dzieci. W 2021 roku na 100 kobiet w tym wieku przypadało około 133 dzieci.

MZ/CBOS

 

Udostępnij

Spodobał Ci się ten artykuł? Wesprzyj działanie naszego portalu swoim datkiem.

Wybierz kwotę
inna kwota
Wesprzyj portal

Dodaj komentarz

Anuluj pisanie

Liczba komentarzy : 0

© Centrum Życia i Rodziny 2023